www.avdet.org

1945 senesi, 21 avgust. RSFSR Yuqarı Şurası Prezidiumnıñ ‘Qırım vilãyetiniñ köy şuraları ve mesken yerler adlarınıñ deñiştirilmesi aqqında’ qararı qabul olundı.
1962 s., 10-13 avgustta Taşkentte ‘Qırımtatar yaşlar birliginiñ’ azalarınıñ işi boyunca mahkeme protsessi keçirildi. Onıñ teşkilãtçıları çeşit müddetke apske alındılar.
1965 s., 27 avgustta 45 yıl evel Bekabad şeerinde qırımtatar milliy areketi tarafından teşkil olunğan birinci kütleviy miting ötkerildi.
1969 s., 1 iyül- 5 avgust. Qırımtatar halqınıñ 10 vekili boyunca Taşkent protsessi. Reşat Bayramov, Rollan Kadıyev, Ayder Bariyev, İzzet Hairov, Ridvan Gafarov, İsmail Yazıcıyev, Svetlana Ametova, Münire Halilova, Riza Umerov, Ruslan Eminov ÖSSR Baş mahkemesi tarafından çeşit müddetlerge – yarım yıldan üç yılğa qadar- apske alınmalarına qarar qabul olundı.
1973 s., 14 avgust, Moskva ş. KPSS Merkeziy Komitetinde KPSS MK Baş kãtibi L.Brejnevniñ adına SSSRnıñ 50 yıllığı munasebetinen 8 biñ qırımtatarlar tarafından imzalanğan muracaat metni teslim etildi.
1983 s., avgust. Musa Mamut adına qırımtatar teşebbüs gruppasınıñ informatsıon bülletenniñ ilk sanı gizli şaraitlerde çıqtı.
1987 s., 2 avgust. Qırımtatarlar yaşağan yerlerde 1987 s. 23 iyülde TASS haberlerine qarşı narazılıq mitingleri keçirildi.
1990 s. 13-18 avgust. Qırımda Litva leyha- istisal evqurucılıq birliginiñ Leyha institutınıñ müdiri Pranas Biçkus ve aynı şu institutınıñ mimarı Zigmas Danelüs buluna ediler. Qırımtatar medeniyetiniñ tiklenüvi boyunca Koordinatsıon merkezi ve ‘Qaya’ adlı istisal birleşme ile birlikte olar mustaqil pribaltika cumhuriyeti tarafından avdet etken qırımtatar halqına ediye etilgen üç evniñ qurucılıq ve leyhacılıq, yerleşüv meselelerini muzakere ete ediler. 15 iyünde Litva parlamentiniñ nevbetten tış sessiyasında qayd etilgeni kibi, bu bahşış litva halqnıñ 1944 senesi kommunistik rejimi tarafından vahşiycesine sürgün etilgen qırımtatar halqına küreşlerinde destek köstergenleriniñ bir timsalidir. Aynı şu künü semetdeşlerimizniñ büyük gruppası Litvağa qırımtatarlar tarafından toplanılğan aşayt malları ve para sermiyalarını teslim ettiler.
1991 s. 7 avgustta Aqmescitke Naberejnıye Çelnı (Tatarstan)den bir gruppa kelip çıqtı. Gruppanı teşkil etken 14 göñülli işçi qardaşları- qırımtatarlarğa ev qurucılıqlarında yardım etmege niyetinen keldiler.
1991 s., 18 avgust. Aqmescitteki şeer rahatlıq bağçasında 1991 senesi iyün soñunda saylanılğan qırımtatar temsil organı-Mecliske destek ve Molodejnoye qasabasında özleri qurğan şeerçikni dağıtılğanına qarşı narazılığını numayiş etmek içün miting ötkerildi.
1991 s., 20 avgust. Qırımda fevqulade vaziyet olğanı sebebinden Aqmescitte Qırım demokratik teşkilãtlar vekilleriniñ körüşüvi olıp keçti. Mezkür merasimde Qırımda demokratiyanı qorçaluvı boyunca Koordinatsıon Keñeşi meydanğa ketirildi.
1991 s., 20 avgust. Qırımtatar Meclisiniñ SSSRdeki devler devrimi munasebeti ile Bağçasarayda fevqulade toplaşuvı. Qabul etilgen arizada Meclis devrimni tekbih etip, semetdeşlerini fevqulade vaziyet boyunca devlet Komitetiniñ qararlarına riayet etmemege çağırdı.
1993 s., 8 avgust. Ekim, yazıcı- publitsist, cemaat erbabı Amet Özenbaşlınıñ(1893-1958) mezarlığı Bağçasarayda Zıncırlı medrese territoriyasında tiklenildi.
2007 s., 6 avgustta 79 yaşında Bağçasarayda qırımtatar milliy areketiniñ eñ faal iştirakçilerinden biri İdris Çelebi oğlu Asanin vefat etti. 10 yıldan ziyade apste bulundı. O tarih boyunca tasil aldı, şair, yazıcı, publitsist edi. ‘Adalet küreşi saflarında’ serlevalı kitabınıñ üç cıltını çıqardı, ‘Azizler’ adlı qırımtatar halqınıñ müsülman aziz yerler, Qırımnıñ tarihiy- mimarcılıq, arheologik abideleriniñ ögrenüvi boyunca cemiyetniñ meydanğa ketirilmesine teşebbüsçi oldı.