www.avdet.org

İbraim Arabaci
Kemaneci
Muzıka fikir yürsetmek, duymaq ve belki de hayal ettirmek kerek.
Daa qadimiy devirlerde aqsaqallar muzıka tedaviylete bilir dep ayta ediler. Hususan başım ağırğanda muzıka maña pek yardım ete. Bah, ya da organ muzıkanı qoyıp diñlesem, 10-15 daqqadan baş ağrım yoq ola.
Muzıkanı yaratqan insanlar acayip istidatqa saipler. Men balalığımdan muzıkanen bağlı olsam bile, menim içün muzıka nasıl peyda olğanı büyük sırdır.
Er alda Şubertni çalmaq eñ qıyın. Romantikler, ya da impressionistlernen qıyas etkende, onıñ metinleri olduqça sadedir. Avstriya bestekãrı notlarnen çoq qullanmay edi, amma muzıkasında duyğular bir sel kibi aqmaqta. Bu o qadar ince yapılğandır ki, alet yardımınen bu duyğularnı samimiyliknen ifade etmek ğayet mürekkep ola.
Yahşı muzıka fikirlerni bir tertipke qoya.
Bir şey yapsañ, onı 100% seviyede yapmaq kerek.
Men bir kün çalışmasam-bunı özüm duyam, eki kün çalışmasam- bunı menim dostlarım duya, uçuncı künü bunı bütün zal eşite bile.
Fonogramma- muzıkantnıñ seviyesini köstere. Ekseriyetnen bu sadece ustalıq meselesidir ve zaten sen oğraşqan işine munasebetiñdir. Zaten, kimse taze olmağan tortnı aşamağa istemez, ya ne içün taze olmağan muzıkanı diñlemek kerekler.
Ekseriyetnen, atta aman-aman episi desek de yalan olmaz, zemaneviy qırımtatar icracılar aslı da ne yapqanlarını yahşı añlamaylar. Bunıñ sebebi- muzıka tasiliniñ kerekli derecede olmağanında, öz- özüni tenqit etmege bilmegenindedir.
Obrazımda özümni kemanen baylağanda men 5, ya da 6 yaşında edim. Men çala edim. Bu obraz aqlımda qaydan kelgenini aslı bilmeyim. Amma o vaqıttan berli kemaneni qolumdan tüşürmeyim.
Umumtasil mektebinen aynı zamnda men muzıka mektebine de qatnay edim. Aynı zamanda da men muzıka oquv yurtuna kirmege ğayret kösterdim. Sadece kerekli vesiqalarnı tapşırmağa qalğan edi. Amma maña eki fotoresim yetişmedi. Men vesiqalarnı soñra tapşırırım dep, evge qayttım. Nevbetteki künü, maña Taşkent konservatoriyası yanında Uspenskiy adına muzıka mektebine kirmege(mektepte kiriş imtianları bitkenine baqmadan) teklif etken ediler. Demek qısmetim öyle edi. Men kerek daqqada, kerek yerde bulundım. Ve bu şansımı qaçırmadım. Böyle etip, nufuzlı muzıka mektebiniñ talebesi oldım. İşte eki fotoresim insannıñ taqdirini böyle deñiştire bilir.
Bu dünyada er şey nisbiydir. Yahşı alet te öyle. Yahşı alet-paalı alettir. Dünya professional seviyeni alsaq, yahşı aletniñ fiyatı 10 biñden başlap sonsuzlıqqace devam eter.
Eñ-evelã, muzıkada aenklik olmalı. Anotal muzıka, ya da zemaneviy ‘popsa’nıñ manası yoq.
Qırımda kerçek professional sana yoq. Oña qalsa, Qırımda zaten normal bir royal bile yoq. Ne qadar hucur.
Hayalımmı? Men öz kontsert zalıma saip olmaq ister edim.
Kemanenin tek bir saibi ola bilir. İcracı ve alet arasında ideal munasebetler olmalı.
Alimlerniñ aytqanlarında köre, suv molekulası biologik kompyuter kibi informatsıyanı qabul ete, saqlay ve alıp bere. Suv etraftaki barlıqnıñ obyektlerinden signallarnı em qabul ete bile, em de qaytara. Meraqlı şey, amma klassik muzıkasınıñ tesiri altında suv kristalları zarif simmetrik şekillerini ala. ‘Ağır madde’(‘hevi metal’) muzıkasını tesirinden ise suv terkibi qalabalıq ola. Mdaaa, insan ise 80 % suvdan ibaret. Demek biz ne diñlesek, ondan ibaretmiz.
Biz sade umuminsaniy munasebetlerini coyamız. Er kes evden çıqqanınen yüzlerine perde çeke. Etrafımızdaki informatsıon daireler ket kete zalım ola, o insannıñ iç strukrurasını qıra, bütün musbet şeylerni yoq ete.
Merhametli, ziyrek, şaqa añlağan, bala sevgen- işte ideal qadın böyledir.
Erkekni esir etmek içün oña işanmaq kerek.
Yazıq ki, amma yaldamağa ögrenmedim.
Suvnıñ aqıntısınen bir ketmek- eñ güzel variant degildir. Qapını qaqsañız, sizge açarlar.

Ay-melevŞe azırladı