www.avdet.org

Namzetlerniñ çeşitligine baqmadan...
Oktâbrniñ 19-ında prezident qoşuları başlandı. Biz ‘Qırımtatarlar içün Prezident namzetlerinden qaysı biri kelişe?’ degen sual ile Milliy Meclis reisiniñ muavini, QMCniñ Yuqarı Şurası milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ meselelri boyunca daimiy komissiyanıñ yolbaşçısı, QMC Yuqarı Şurasınıñ ‘Qurultay-Ruh’ fraktsiyasınıñ lideri Remzi İlyasovğa muracaat ettik.
Ukraina Prezidentine namzetini saylağan vaqıtta eñ azından eki müim maddeni közde tutulmalı: birinciden, qırımtatar halqınıñ meselelerniñ çezilüvine meraq, ve ekincisi - Ukrainanıñ demokratik inkişafı.
Bugün-de-bugün Ukraina akimiyeti sürgün etilgen halqlarğa belli bir içtimaiy yardım köstergenleri ile sıñırlana, amma soñki 20 yıl içinde esas, temel siyasiy-uquqiy problemler, yazıq ki, çezilmey.
Şunı hatırltmaq ister edik ki, şımdiki prezident qırımtatar problemlerini, şu cümleden til ve milliy mekteplerge dair suallerni çezecegine söz bergen edi, amma eñ evelâ 1991 senesi Qurultayda qabul olunğan qırımtatar halqınıñ milliy suverenitet aqqında deklaratsiyanı yañıdan baqıp çıqmaqnı talap etti.
Eminim ki, 1991-2000 seneleri, yani qırımtatarlarnıñ siyasiy-uquqiy meseleriniñ çezilüvi içün olduqça uyğun bir vaqıt qaçırıldı. Şimdi er şey daa qıyındır. Devlet basa, onıñ strukturaları ise çeşit yönelişlerde çalışa: birisi assimilâtsiya oğrunda, digeri siyasiy, iqdisadiy, medeniy tesirimizniñ zayıflaşmasına, daa digeri - adamlarnı din esasında bölmekte.
Buña baqmadan, qırımtatarlar tış tesirlerge muayyen bir sabitlikke malik oldı. Er bir qırımtatar özüni siyasetçi kibi köre, er bir aktual mevzu aqqında öz fikrini ifade ete bilir.
Namzetler arasında yañı şahıslarnı qıdırmaqnıñ aceti yoq. Ukraina cemaatçılığında yañı prezident daa yoq ve yaqın zamanda olacağınıñ ihtimalı da yoq.
Ya aysa, biz, qırımatatarlar ne yapmalımız. Birinciden, namzetni tayin etmek içün, veda etilgen maddelerden neler yapılğanına, saylavlardan evel neler yapılacağına, onıñ programmasında neler aqqında söz yürsetilgeni, ayrıca da, qırımtatar halqınıñ içtimaiy-siyasiy ve medeniy meseleriniñ çezilmesini nasıl körgenini közde tutulmalı. Ekinciden, saylav kampaniyasınıñ ketişatı, teşviqat vaqtında neler aytılacağı, saylağanlarnıñ reylerini celp etmek içün nasıl usullar ile qullanmasına da diqqat etmeli. Şunı şübesiz ayta bilem ki, Ukrainanı demokratik devlet olaraq inkişaf etkenini körgen birisi Prezident ola bilir.
Ve daa bir şey şübesiz ki, qırımtatarlarğa bir teklif olaraq Prezidentniñ namzetini tek Qurultay tayin etmek kerek. 
Eñ körümli namzetler aqqında ne aytmaq mümkün. Viktor Yanukoviç qırımtatarlarnıñ meselerini çezgen daimiy komissiyanı teşkil etmege teklif ete. Viktor Yuşçenko da bir çoq şeyge söz berdi, amma körgenimiz kibi, lafı işinen bir kelmey. O ise bütün qabaatını Mustafa Cemil ve Refat Çubarovnıñ faaliyetsizligine qaldıra.
Yuliya Timoşenko da çoq şeyni yapmağa işandıra, sürgün etilgenlerniñ aqlarını tiklenlmesi aqqında qanun leyhası aqqında munaqaşalar devam etmekte, 2011-2015 seneleri sürgün etilgenlerniñ abadanlaştıruv programması leyhasını işlemek vazifesi berildi. Körüngen bir şey yapmaq içün vaqıt daa bar.
Arseniy Yatsenük devlette olıp keçkeni aqqında çoq fikir yürsete, amma öyle körüne ki, sanki o bir çoq vaqıt ‘qobada yaşağan’. Lâkin, kerçekni alsaq, o bir sıra ciddiy devlet vazifesinde bulundı, Qırımda iqtisadiyat naziri olıp çalıştı. Bizim problemlerimiz aqqında da haberdar.
Anatoliy Gritsenko, Yuriy Kostenko, ve digerleri büyük ihtimal ile saylavlarda ğalebe qazanıp olamazlar.
Er künlük problemler bar ve çezilmesi içün bayağı vaqıt talap etken esas problemler de mevcut. Onıñ içün nasıl prezident olmasa bile bu problemlerni çezilüv yollarını tapmağa kerek. Eñ müimi, bizim areketlerimiz assimilâtsiyağa ketirmesin. Bu yerde biz öz problemlerimizni ne derecede köterecegimiz, çezilüv variantlarmıznı teklif etecegimiz, olar aqqında aytacağımız ğayet emiyetlidir.
Belki bizim hayallarımız qırılacaqtır, amma bizim vazifemiz - milliy meselerimizniñ köterilmesini talap etmek, demokratiya içün küreşmektir.

Remzi İlyasov