www.avdet.org

Menimce, semetdeşimizge, kelecek saylavlarında oña yardım etecek bir qaç maddege diqqat etmege teklif etmeli. Siyasiy küçlerden qaysına rey bermeli.
Birinciden şunı qayd etmeli ki, Ukraina akimiyeti ile devamlı munasebetler tecribesi - milliy meselemizni çezmek qatiyen istemegenini tasdıqlay.
Ekinciden de, milliy meselemizniñ çezilmesinde Ukrainanıñ demokratik küçlerine ümüt besleyerek, aynı zamanda olarnıñ zemaneviy vaziyetini ve meselemizge munasebetlerini talil etmelimiz. Yazıq ki, amma şimdilik bu munasebtler daa çoq menfiydir, bu da Qırımda bizim aqlarımıznı tiklemege istemegenlerinen uyğun kele. Ukrainanıñ demokratik küçleriniñ böyle vaziyeti, olarnıñ yolbaşçıları sovet komsomolından çıqqanları içün yer alğandır dep tüşünem. Olarnıñ Ukraina tarihındaki rahmetli Vyaçeslav Çornovil kibi belli demokratlarnıñ siyasiy qıymetleri aqqında tasavurları bile yoqtır. Söz kelimi, Çornovil Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy cumhuriyetini tiklemek zarurlığı aqqında açıqtan ayta ve bunda Ukraina devletine iç de bir telüke körmey edi. Umumen alğanda, özüni demokratik dep tanıtqan küçlerniñ vaziyetini buhranlı (krizisli) ağır dep saymaq mümkün.
2004 senesiniñ dekabr ayından başlap siyasiy esnasta eñ müsbet vaqia - Ukrainanıñ Avropa Birligine kirmek imkânını real muzakeresidir. Bu ğayeniñ amelge keçirilmesi içün Ukraina cemaatçılığı ve hususan onıñ demokratik yolda inkişafınıñ tarafdarları öz baqış ve mevamlarını yañıdan baqıp çıqmalılar.
İnsan aqları, kollektiv ve şahsiy aqlar aqqında umumavropa ve halqara standartlar iç bir, ukrain olsunmı, gürci olsunmı, yañılıqlarını qabul etmezler. Ukrainanen Gürcistan Avropa Birliginiñ tam azaları olmağa isteseler, qırımtatarlar ve Ahıska türkleriniñ milliy meselelerniñ çezilmesi misalinde demokratik inkişafınıñ umumiy esaslarına riayet etkenlerini köstermeliler.
Ukrainanıñ şımdiki demokratlarınıñ hususiyetlerini talil eterek, keçken asır Ukraina tarihından parlaq bir misal ketirmege ister edim. O vaqıtta belli Ukrain demokratı Vladimir Vinniçenko, 1917 senesi fevral inqilâbından soñ Peterburgda bulunır eken ve Rusiye demoktarları ile ukraina halqınıñ Rusiye federatsiyasınıñ terkibinde milliy muhtariyetke aqqı sualini muzakere eterek, böyle dedi: ‘Rusiye demokratiyası ukrain meselesinde yekünlene’. Aynı böyle zemaneviy demokratik küçlerniñ temsilleri aqqında da aytmaq mümkün: Ukrain demokratiyası qırımtatar meselesinde yekünlene’.
Uçuncı ve eñ emiyetlisi, şimdiki milliy öz-özüni idare etüv organı - Qurultay-Meslis sistemasınıñ işlenilmesinde müim rolni halqara demokratik küçlerniñ keniş destegi ve birdemligi oynağanını biz unutmamalımız. Bu destekni biz eñ ağır devirlerden - sovet rejimi yıllarında ve şimdiki zamanımızda duyamız. Mına 2008 senesiniñ baarinde, halqımız İçki ve Acı Qal (Çistenkoye) qasabasındaki mezarlıqlarda baştaşlarnı yıqqan vandallarnıñ cinayetleri cezasız qaldırılması ile şaşıp qalğanda, akimiyet iç bir areket yapmağanı vaqtında, tek AQŞ akimiyeti bu areketlerni qabaatlandırıp, öz qatiy qarşılığını bildirdi. Noyabrniñ 27-sinde soñki körüşüvimizniñ ketişatında Avropa Birliginiñ regionlar Komitetiniñ Prezidenti Lük Van den Brande öz resmiy maruzalarından birisinde qırımtatarlar alâ daa diskriminatsion vaziyette buluna dep, qayd etilgenini bildirdi. Avropa Birliginiñ akimiyet institutlarınıñ böyle yüksek qıymet kesüvleri bizim içün pek emiyetlidir.
Zanımca, semetdeşlerimiz bu faktlarğa añlayış ve mesüliyetlik ile yanaşmaq kerek. Milliy areketimiz ve dünya demokratik küçleriniñ destegi sayesinde halqnıñ esas qısmı vatanına qaytıp oldı ve mında endi onıñ yañı nesilleri ösip çıqmaqta.
Men Mustafa Cemilev tarafından seslendirilgen teklifke qoşulam: Ukraina prezidenti saylavlarınıñ birinci turunda öz isteklerine köre milliy-demokratik küçleriniñ vekillerine rey bermek, ekinci turunda ise, ekinci turğa keçken konkret namzetine qoltutmaqtır. Bugün de biz, daa bizler içün ğayet müim olğan meselelerini çezilmesine tam manada ketirmeycek, amma bizim idare etüv sistemamıznıñ inkişafına yol bergen er bir imkânnıñ qıymetini bilmelimiz.
Şahsen men, menim qorantam, dostlarım, 2010 senesi yanvarniñ 10-unda Ukraina prezidentine bugün-de-bugün belki de Ukraina içün milliy meseleleriniñ çezilmesi ne qadar emiyetli olğanını tam añlamağan demokratik küçleriniñ vekillerine rey berecekmiz. Çünki bizler içün eñ müimi Ukrainanıñ Avropa Birligine qoşulması, çünki onıñ umumiy standartları ve degerlikleri halqımıznıñ tiklenilmesi ile bağlı meseleleriniñ çezilmesine kefildir.

Ali Hamzin