www.avdet.org

(Enver Uzuncı)
Soñki vaqıtlarda Qırım muhtariyetiniñ haber alanında qırımtatarlar tarafından prezident namzetlerinden qaysına qoltutacaqları meselesi faal muzakere etilmekte. Aynı zamanda da, siyasetçiler, siyasetşınas, jurnalistlerden yarımadadaki diger milletler vekilleri kimge rey berecekleri aqqında tüşüngenler azdır. Misal olaraq, çoq sayılı rüsiyeciler gruppasını alayıq. Olarğa kelgende, sade bir shema teklif etile: Yanukoviç- Timoşenko. Amma şunı közde tutmaq kerek ki, Yanukoviç rus tili, Rüsiye, AB aqqında, Timoşenko ise, avropa saylavı, NATO, Qaradeñiz flotu aqqında ep umumiyleştirip qonuşmaqtalar.
Bir ideologik meydandanda olğanı kibi körüngen siyasiy küçler raqiplerine nisbeten, biri –birine qarşı daa çoq iddiada bulunmaqtalar. Misal olaraq, Qırım Rus cemiyeti, Rus Blogu, PSPU, Regionlar Firqasınıñ Qırım teşkilãtı, Graçnıñ Blogu, ‘Soyuz’ firqası ve digerleri. Belli olğanı kibi, bu sene Qırımda yer alğan eñ muim siyasiy adiselerinden- ‘Yanukoviç içün!’ blogundaki tartışmalardır. Bunıñ neticesinde de, mezkür bloknıñ saflarından Qırım Rus cemiyeti ve Rus Blogu çıqarıldı.
Añılğan tartışmadan soñ, Qırım Rus cemiyeti ve Rus Blogu bayağı ağır vaziyetke tüşti. Yanukoviçni pek qattı tenqit etmeyip, diger siyasiy başlarnı qıdırmağa devam ettiler. Başta Vitrenkonen, soñra ‘Vatan’ adlı firqasınen qonuşmağa başladılar. Simonenkoğa da yaltaqlanmağa tırışqanları aqqında haber bar. Amma büyük siyasiy küçlerge qoşulıp olamadılar: ya da olar kimsege kerekmey, ya da pek paalılar. Neticede, Tsekov artqqa çekilmege mecbur oldı, Yanukoviçke qoltutacaqlarını ilãn ettiler.
Bu arada tartışmalar toqtamay, aksine emiyetsiz şeylerden yañıdan alevlene. Misal olaraq, Qırım Rus cemiyeti ve Rus Blogu Qırım Yuqarı Şurasını(Rada) Yuqarı Keñeş (Sovet) dep adlandırmağa teklif eteler. Bunıñ etrafında da zıddiyetler devam etilmekte, sanki yañı adınen Muhtariyet daa da güzel çalışır.
‘Soyuz’(‘ Birlik’)firqasınıñ lideri Lev Mirimskiy de Qırım akimiyetinen tartışıp, aynı vaziyetke oğradı ve şimdi saylavlarda er kesge qarşı çıqmağa çağıra. Mezkür firqanıñ azaları QMC ealisi içün rüsiye gazını rüsiyedeki fiyatları ile satmaq ğayesinen hastalar. Amma aynı zamanda da bizde ve rüsiyedeki gaz fiyatlarını teñeştirmek kimseniñ aqlına kelmedi. Tehnik taraflarını çetke qaldırıp,(Rüsiyeden Qırımğa bir gaz yolu bile keçirilmegen) Krasnodar vilãyetinde gaznıñ bir kubu 76 kapik. Bizde ise,yılda 2,5 biñ kubometr masraf etkenkeler, olar ise Qırım ealisiniñ 70 faizini teşkil eteler, bir kub gaz içün 48,4 kabik töleyler.
Mirimskiyniñ böyle tekliflerinden QMC Yuqarı Şurasındada tek küldiler. ‘Lev Yuryeviç sevgen 90 seneleri,o, şişeler ciyğan vaqıtta esapnen daa çoq dost edi. Şimdi ise, Ukrainada nam qazanğan iqtisadiyatcı namını qazanğan soñ matematikanen proplemleri peyda oldı’,- dedi Anatoliy Gritsenko.

Çaresizlikten qol tutmaq...
Siyasiy vaqialarnı diqqatnen nezaret etken oquyıcılar qırımlılar Simonenko, Tigipko, atta Bogoslovskayağa da rey bere bileler. Lãkin, Tigipko ve Bogoslovskaya yarımada ealisiniñ hayatını eyiliştirilmesi içün çoq şey yapmadılar, çoq da tırışmadılar. Şusı da emiyetlidir ki, muhtariyette saylavlarnıñ birinci turunda adamlar ‘begengenler’ içün rey berecekler. Amma soñra ise ya da Yanukoviç, ya da Timoşenko. Üçüncısı yoq..
Simonenkoğa kelgende ise, oña Leonid Graçnen tartışması keder ete. Amma qırımlılarnıñ Yanukoviçke qarşı ümütleri kesilse bile, Simonenko ve Graç seslerini alısalar da, ileri çıqmaycaqlarını añlaylar.
İşte insanlarnıñ başqa çaresi qalmay: ya da adet üzre saylamaq, ya da saylavlarğa aslı da barmamaq.