www.avdet.org

[Gülnara Abdulayeva]

Sentâbr 26 künü Moskvanıñ merkezinde Şamsi Asadullayevniñ evinde, şimdi Tatar medeniy merkezi, adet üzre Oraza bayram keçirildi. Bayramda qırımtatar cemiyetiniñ 200 ziyade azaları iştirak etti. Tedbirniñ teşebbüsçisi ve esas teşkilâtçısı – Qırımtatarlarnıñ Moskva cemiyetiniñ başı Mustafa Mühterem.
Dalğalarnen Rusiye paytahtı olğan Moskvağa kelgen – cenkten evel, sürğünlikten soñ, esasen 1956 senesinden başlap, soñki vaqıt – 2000-ge yaqın vatandaşlarımız yaşamaqta. Bugün qırımtatarlarnıñ Moskvadaki diasporası em bizneste, em ilimde, em medeniy ayatta eñ büyük ve faal diasporalardan biridir. Olar bugün halqnıñ problemlerinden uzaqlaşmayıp, ellerinden kelgeni qadar muhtac olğanlarğa yardım etmege tırışa. Moskvadaki qırımtatar iş adamları arasında keñeş tizildi. Bu keñeşke Rudem Ğaziyev, Asan Ablâtifov, Ruslan Niyaziyev, Mustafa Mühterem ve başqaları kirdiler. Keñeş devriy tarzda toplaşıp çıqqan sualler boyunca qararlar çıqara – yardım etme, qol tutma, cemiyet inkişafı, raatlıq tedbirlerniñ teşkil etilmesi. Cemiyet temsilcileri vatanında da faal iştirak eteler. Bu seneniñ mayıs ayında keçirilgen birinci Bütündünya qırımtatarlar kongressi çerçivesinde olarnıñ tarafından Qırımda sürgünlik qurbanları hatırasına memorial kompleksiniñ (panteon, müzey, eykel gruppaları, abideler ile bir alan) qurulması tevsiye etildi. Sentâbr ayında keñeş “Şarq bazarı” V Halqara festivaliniñ vasiyleri arasında bulundı. Ondan da ğayrı, diaspora sentâbr 30 künü Moskvada “Şüret daqqası” (“Minuta slavı”) yayınında iştirak etken ve ekinci turğa keçken “Gençlik” ansabline büyük derecede qol tuttı.
Qırımtatarlarnıñ Moskva cemiyeti defalarca tibbiy yardımına muhtac olğanlarğa qol tuttı. Acele ameliyat Seyran Suleymanov, Asan Starkov, Diana Şagayevağa yapıldı. Bu daa yapılğanlarınıñ episi degil.
On bir yıl içinde diasporanıñ başı Mustafa Mühterem yardımınen Qırımdan Moskvağa kontsert programmaları ile 30 yaqın ansambl ve yırcı davet etildi, olarnıñ arasında “Qırım” ve Zarema hanım, Server Kakura, Gülsüm Tomah, Uryane Kenjikayeva, Güzel, Emiliya Ablayeva ve başqaları.
Bu yaz Arsen Bekirovnıñ kontserti keçirildi, sentâbr 26 künü Oraza Bayramnı keçirgende Taganrog muzıka oquv yurtunı bitirgen, şimdi Gnesinler adına muzıka akademiyasınıñ bayan sınfında III kurs studenti, halqara yarışlarnıñ laureatı yaş istidatlı muzıkant Eldar Abduraimov taqdim etildi. O, büyük ustalıqnen klaviş aletleri içün yazılğan eserlerni bayanda icra etti. 
Aynı kün, bayram toplanmaq içün yahşı bir sebep olğanından ğayrı, Moskva diasporasına “Şahin Geray” adlı kitap taqdim etildi. Bu kitap – bir sene evel “Tezis” neşiriyatında çıqqan soñki Qırım hanı aqqında birinci tarihiy roman. Taqdimni diasporanıñ aqsaqalı, oquyıcılarğa belli Aydın Şemi-zade açtı. O, oqulğan roman aqqında teesuratınen paylaştı, müellifke ise ileride edebiyat alanında icadiy muvafaqiyetler tiledi. Tedbir çerçivesinde “Adım Çoqraq” klubunıñ yolbaşçısı belli kulturolog ve qırımtatar antikvariatınıñ toplayıcısı Nizami İbragimovnıñ “XX asır başındaki poçta varaqasında Rusiyede İslâm” adlı siyrek varaqalar sergisi keçirildi.
Moskvadaki qırımtatarlarnıñ faaliyati tek uzaqtan Vatanını sevmeknen bitmey, olar episi Qırımğa kelip kete, evler qura. Olardan birisi Rudem Ğaziyev Dere Salın köyündde öz parasına cami qurıp, köy cemiyetine teslim etti. Olarnıñ episiniñ arzusı – Vatanına qaytmaqtır.

Aqmescit – Moskva – Aqmescit