www.avdet.org

[Gülnara Abdulayeva]

“Poçta varaqası öz tarihını Viyana (Vena) şeerinde 1869 senesi oktâbr 1 künü çıqarılğan “korrespondentsiya içün varaqa”dan başlay. Rusiyede birinci kere Riga şeerinde 1894 senesi çıqarıldı. Varaqa eñ çoq çıqarılğan basma mahsullardan biri edi. Yazıq ki, bazıda o - yoq etilgen mimarcılıq abidelerniñ, sanat eserlerniñ, müim vaqialarnıñ saqlanıp qalğan yekâne vesiqa, keçken künlerniñ abidesidir”.
Böyle bir yazı sentâbr 24 künü Moskva şeerindeki Birlikler Eviniñ (Dom Soyuzovnıñ) Sutunlar zalında açılğan “XX asır başındaki poçta varaqasında Rusiyede İslâm” adlı belli kulturolog ve qırımtatar antikvariatınıñ toplayıcısı Nizami İbragimovnıñ unikal sergisini açqan baş stendinde yer aldı. Serginiñ sayğılı musafirleri arasında - Moskva şeerniñ başı Yuriy Lujkov, Rusiyenıñ baş müftisi Ravil Ğaynutdin ve başqaları. Sentâbr 26 künü ise köçüci sergi Tatar medeniy merkezinde (Asadullayevniñ evi) Oraza Bayram munasebeti ile toplanğan qırımtatarlarnıñ Moskvadaki diaspora içün keçirildi.
Nizaminiñ toplamındaki er bir varaqa unikal ve tekrarlanmaz. Esasen, sabıq Sovetler Birliginiñ alanında olğan camiler. Olardan bazıları bu künlerge qadar saqlanıp qaldı, digerleri – tek resimlerde, başqaları ise – tek leyhalarda. Misal olaraq, Kiyev şeerindeki acayip cami.
Nizami İbragimov tek XIX-XX asırğa ait siyrek varaqa ve fotografiyalar toplayıcısı olaraq belli degil, onıñ daa eski elyazmalar, unikal manuskript, tarihiy vesiqalar, eşyalar, tikme ve nağışlar toplamları bar.